Ένα κτίριο εμβληματικό για την Άνδρο και τη σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική
Το ξενοδοχείο Ξενία Άνδρου, γνωστό και ως Τρίτων, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα του μεταπολεμικού προγράμματος του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού για την ανάπτυξη της περιφέρειας μέσω της αρχιτεκτονικής. Το κτίριο σχεδιάστηκε από τον Άρη Κωνσταντινίδη, έναν από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες της νεότερης Ελλάδας, με ιδιαίτερη έμφαση στον σεβασμό προς το φυσικό και δομημένο περιβάλλον.
Τοποθετημένο σε προνομιακή θέση στην παραλία του Νειμποριού, στη Χώρα της Άνδρου, το Ξενία δεν υπήρξε απλώς ένας τουριστικός ξενώνας, αλλά ένα σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία και την αισθητική της δημόσιας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα του 20ού αιώνα.
Η σημερινή του εικόνα: ένα ερείπιο στην καρδιά της Χώρας
Δυστυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες, το κτίριο έχει εγκαταλειφθεί πλήρως, παραμένοντας κενό, απροστάτευτο και εκτεθειμένο στις φθορές του χρόνου, των καιρικών φαινομένων και της ανθρώπινης παρέμβασης. Η στατική του επάρκεια έχει υπονομευθεί, ενώ το ίδιο το κτίσμα χαρακτηρίζεται πλέον από σημαντικούς κινδύνους για τη δημόσια ασφάλεια. Επιπλέον, η παρατεταμένη αχρηστία του αλλοιώνει την πολιτιστική και αισθητική ταυτότητα της Χώρας, και αναστέλλει κάθε δυνατότητα αξιοποίησης ενός κομβικού δημόσιου χώρου.
Η ΕΤΑΝΕΠ στην πρώτη γραμμή: επιστημονική τεκμηρίωση και προτάσεις
Απέναντι σε αυτήν τη χρόνια αδράνεια, η Εταιρεία Ανδρίων Επιστημόνων (ΕΤΑΝΕΠ) έχει αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες για τη διάσωση και επαναλειτουργία του Ξενία. Το 2015, η Εταιρεία συνδιοργάνωσε επιστημονική εσπερίδα στη Χώρα της Άνδρου, με τη συνεργασία του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και τη συμμετοχή διακεκριμένων καθηγητών της Σχολής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών. Στη συνάντηση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της Δημοτικής Αρχής και των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου, η Διεύθυνση Νεωτέρων Μνημείων του ΥΠΠΟΑ, καθώς και πολίτες της τοπικής κοινωνίας.
Κατά την επίσκεψη στο κτίριο και τη μελέτη της κατάστασής του, οι ειδικοί συμφώνησαν ότι, παρά την επιβαρυμένη κατάσταση, είναι εφικτή η πλήρης και ασφαλής αποκατάσταση του κτηρίου, με τη χρήση κατάλληλων τεχνικών και υλικών αποκατάστασης. Παράλληλα, διατυπώθηκε το όραμα για την ένταξη του αποκατεστημένου Ξενία στο δίκτυο πολιτιστικών και συνεδριακών υποδομών της Χώρας (Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Αρχαιολογικό Μουσείο, Ίδρυμα Κυδωνιέως, Καίρειος Βιβλιοθήκη), με κοινωφελή χαρακτήρα.
Από την εγκατάλειψη στην επανένταξη: το όραμα για το μέλλον του Ξενία
Η ΕΤΑΝΕΠ έχει υποστηρίξει επανειλημμένα την ιδέα ότι το Ξενία μπορεί και πρέπει να μετατραπεί σε σημείο αναφοράς για τον πολιτισμό και την εναλλακτική τουριστική ανάπτυξη της Άνδρου. Με νέες χρήσεις, όπως συνεδριακοί χώροι, εκθεσιακά κέντρα, πολιτιστικά εργαστήρια ή ξενώνες φιλοξενίας ερευνητών και φοιτητών, το κτίριο θα μπορούσε να συμβάλει:
- Στην ενίσχυση του πολιτιστικού χαρακτήρα της Άνδρου,
- Στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου με θεματικές δραστηριότητες,
- Στην οικονομική αναζωογόνηση της Χώρας και της παραλιακής της ζώνης.
Η αναβίωση του Ξενία αναμένεται να λειτουργήσει και ως καταλύτης για την αναβάθμιση της περιοχής του Νειμποριού, με νέες πεζοδρομήσεις, ήπιες παρεμβάσεις ανάπλασης και ανάπτυξη πολιτιστικών διαδρομών.
Προς την κατεύθυνση της επίλυσης: η ανάγκη για θεσμική πρωτοβουλία
Σήμερα, η ευθύνη για την τύχη του Ξενία ανήκει στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.), και είναι σαφές ότι απαιτείται πολιτική βούληση και στρατηγική συνεργασία μεταξύ του κράτους, της τοπικής αυτοδιοίκησης και φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΤΑΝΕΠ έχει ήδη αποστείλει τεκμηριωμένη επιστολή παρέμβασης προς την ΕΤΑΔ, επισημαίνοντας την κρισιμότητα της κατάστασης και την επιτακτική ανάγκη λήψης αποφάσεων.
Η Εταιρεία παραμένει στη διάθεση των αρμοδίων αρχών και του ευρύτερου δημόσιου διαλόγου, με στόχο την εξεύρεση λύσης και την αξιοποίηση ενός από τα σημαντικότερα ακίνητα της Άνδρου, που μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα βιώσιμης επανάχρησης δημόσιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
ΠΗΓΕΣ
📎 Άρθρο από το blog «Ο Περίγυρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Άνδρου»: Μήπως ήρθε η ώρα να ζωντανέψει και πάλι το Ξενία «Τρίτων» της Άνδρου;
📎 Άρθρο στην «Καθημερινή»: Ξενία, η χρόνια εκκρεμότητα της Άνδρου.